Skip to content
Fijnproever in schoenen
Ga terug

Geschiedenis van de herenmode: waar komt je stijl vandaan?

Je loopt in je nieuwe pak je kantoor binnen. Het pak zit je als gegoten en je weet precies hoe je aan de zakelijke kledingetiquette van vandaag de dag moet voldoen. Maar ken je de geschiedenis van de herenmode? Weet jij welke reis je pak heeft gemaakt voordat het werd zoals je het vandaag draagt? In dit artikel laten we je zien hoe het pak vanaf 1900 steeds weer veranderde. Het zal je wellicht verbazen dat we vandaag de dag het pak net zo dragen als negentig jaar geleden. Voordat we je meenemen in de geschiedenis van de herenmode, laten we je eerst drie belangrijke momenten uit deze geschiedenis zien.

Drie belangrijke momenten in de geschiedenis van de herenmode

De geschiedenis van de herenmode gaat net zo ver terug als het allereerste kledingstuk dat wij als mens ooit gedragen hebben. Door de eeuwen heen werd kleding voor twee belangrijke doeleinden gedragen:

  1. Om de drager tegen de elementen te beschermen;
  2. Als symbool voor rijkdom en macht. Kleding werd gebruikt om verschil in sociale klasse aan te duiden.

Vooral de rijke top van de bevolking hield zich met verschillende stijlen en mode bezig. Het waren de koningen en keizers die wisten hoe het hoorde en die de echte trendsetters van hun tijd waren.

null

1. De Franse Revolutie als kantelpunt

Een van de belangrijkste momenten in de geschiedenis van de herenmode ontstaat tijdens de Franse Revolutie (1789-1799). Tot vlak voor deze revolutie was het Franse hof dé plaats waar de mode voor de Europese man vandaan kwam. In de laatste jaren waren het Lodewijk XVI en Marie-Antoinette die steeds extravaganter en uitbundiger werden in hun kledingstijl. De kledingstijl voor mannen was frivool, met kleurrijke kostuums vol befjes en roesjes. Mannen droegen een kniebroek, maillot en ook hakken waren ze niet vreemd. Na de Franse Revolutie, die een einde betekende van dit extravagante tijdperk, werd de uitbundige mode gezien als ancien régime (van het oude bestuur). Er werd meer naar de kledingstijl van de arbeiders gekeken. Hierbij kwam de kledingstijl van mannen tijdens de Industriële Revolutie in Engeland (1750) op.

null

2. Van de Franse naar de Industriële Revolutie

De meeste mannen zullen het vandaag de dag niet erg vinden dat de kledingstijl van Lodewijk XVI de Franse Revolutie niet heeft overleefd. De kledingstijl voor mannen werd iets ingetogener. De Industriële Revolutie betekende de opkomst van het pak zoals we deze vandaag de dag kennen. Het bombastische van het Franse hof was voorgoed verleden tijd. Mannen wilden serieus en statig overkomen. Je werd op je uiterlijk beoordeeld zoals ook bedrijven beoordeeld werden. Het was dus belangrijk om altijd goed voor de dag te komen. Vrijetijdskleding werd alleen nog in huis gedragen. Buitenshuis was het voor de mannen altijd netjes in pak. De materialen moesten praktisch en simpel zijn. Pakken van wol en katoen deden hun intrede. Qua kleurgebruik was de herenmode in deze tijd somber en ingetogen.

Ontstaan van de kledingetiquette

De Industriële Revolutie zorgde er niet alleen voor dat de man zich anders ging kleden, ook de kledingetiquette ontstond in deze periode. Doordat mannen zakelijk beoordeeld werden op hun uiterlijk, deden uniformen hun intrede. Zo was het direct duidelijk welk werk je deed en wat je functie was. Vandaag de dag kennen we nog enkele beroepen waarbij het uniform belangrijk is. Uniformen zorgden niet alleen voor een duidelijke uitbeelding van het beroep, maar gaven ook een gevoel van saamhorigheid en gelijkheid onderling. Zo ontstonden er verschillende kledingregels voor de elite wanneer zij tot bepaalde sociale kringen behoorden. Tijdens deze sociale bijeenkomsten droeg men niet het zakelijke uniform, maar het ‘uniform’ van de groep. Zo was iedereen gelijk, ongeacht rang of beroep. De opkomst van deze sociale uniformen leidde tot het begin van de etiquette zoals we die vandaag de dag kennen. Je uiterlijk was niet alleen belangrijk voor jezelf, maar liet nu ook steeds meer aan de ander zien dat hij of zij belangrijk genoeg was om je voor op te doffen.

null

3. De flowerpower

Het dragen van maatpakken in sombere kleuren duurde tot de jaren 60. Uiteraard is de mode veranderd in de tussentijd, maar in de jaren 60 kwam de derde belangrijke ontwikkeling in de geschiedenis van de herenmode. Vanaf de Industriële Revolutie was men twee wereldoorlogen tegengekomen en lagen grote ontwikkelingen binnen de mode noodgedwongen stil. Een echte breuk met de stijve kleding kwam met de opkomst van de flowerpower. Onder andere popgroepen als The Doors en The Beatles waren belangrijke vertegenwoordigers van deze stroming. Men zette zich tijdens de flowerpower af tegen de oorlogen, honger en het geweld op de wereld.

Men wilde vrede en in harmonie met de natuur leven, weg van het kapitalisme en materialisme. Deze nieuwe idealen veranderden de mode. Alles mocht losser. De kleuren werden feller, de broeken wijder en de haren langer. Vanaf dit moment mocht de man zich steeds vrijer kleden en behoorde de look van de Industriële Revolutie tot het verleden. In andere woorden: de herenmode sloeg voor het eerst om van netjes naar nonchalant.

De geschiedenis van de herenmode van 1900 tot nu

De hierboven beschreven drie belangrijke momenten in de geschiedenis van de herenmode laat de belangrijke omslagpunten zien. Uiteraard ontwikkelde de herenmode zich tussendoor. Om je een goed beeld te geven van de veranderingen, zoomen we in op de mode van het jaar 1900 tot nu. Hierbij nemen we steeds een tijdvak van tien jaar. De geschiedenis van de herenmode laat zien hoe de kledingstijl van de man veranderd is en zal blijven veranderen. Ben jij net als wij ook zo benieuwd hoe we er over tien jaar allemaal bijlopen? Ontdek de kledingstijlen van het verleden hieronder. Welk van deze outfits komen je stiekem erg bekend voor?

null

Mode 1900 tot 1910 - Het Edwardiaanse tijdperk

Het Edwardiaans tijdperk was de tijd waarin koning Edward VII regeerde. Tijdens deze periode droegen oudere mannen een geklede jas, terwijl de jongere mannen liever een jacquet (morning coat) droegen. Beide jassen waren lang en kwamen tot de knie. Hoge hoeden werden begin 20e-eeuw ook nog volop gedragen. Aan het eind van het Edwardiaanse tijdperk deed het maatpak zijn intrede. Dit driedelige pak zoals we dat vandaag nog kennen, werd als comfortabeler beschouwd dan het jacquet. Omdat het driedelige pak net als het jacquet overdag gedragen werd, verdween het jacquet langzaam uit het straatbeeld en nam het driedelige pak deze plek over.

Weetje

Je weet vast dat het bij de huidige kledingetiquette hoort dat je de onderste knoop van zowel je gilet als jasje van je pak open draagt. Wist je echter dat je dit gebruik te danken hebt aan Edward VII? Koningen waren vroeger het voorbeeld als het ging om de mode. In 1906 ging Edward VII langzaam over naar het driedelige maatpak. Het verhaal gaat dat hij door zijn voorliefde voor eten de onderste knopen niet altijd meer dicht kreeg. Voor extra comfort liet de koning zijn onderste knoop altijd open. Uit respect voor de koning deden zijn onderdanen met hem mee. Eerst alleen bij het gilet, later ook bij het jasje. Zonder dat Edward VII het wist heeft zijn omvangrijke buik een belangrijke bijdrage geleverd aan de hedendaagse zakelijke kledingetiquette voor mannen.

null

Mode 1910 tot 1920 - De Eerste Wereldoorlog

Van 1914 tot en met 1918 was Europa verwikkeld in de strijd die de Eerste Wereldoorlog met zich meebracht. Tijdens deze periode droeg men het driedelig pak steeds vaker naar informele en semi-formele bijeenkomsten. Broeken kwamen tot enkelhoogte, hadden een omslag en waren voorzien van strakke vouw die met een speciale broekpers gezet werd. De hoge hoed verdween ook langzaam uit beeld. Als accessoire was de wandelstok een populaire toevoeging.

null

Mode 1920 tot 1930 - Prince of Wales als stijlicoon

De geschiedenis van de herenmode wordt in de jaren 20 interessant. Niet omdat de driedelige pakken nu heel drastisch veranderen, maar het zijn de accessoires die hun intrede doen. Vanaf nu wordt het pak altijd gedragen. Of het nu overdag of ‘s avonds is, of je nu op kantoor bent of naar een feest gaat: je bent altijd in pak. De pakken waren in deze tijd voornamelijk van dik wol of tweed gemaakt. De meeste jasjes hadden drie tot vier knopen, hierdoor begonnen de notch revers hoog. Deze hoge revers zijn typerend voor de jaren 20. In de jaren 20 en 30 was het Edward, Prince of Wales, die een belangrijk stijlicoon was voor de mannen. Ook in deze tijd waren het nog de koningen en adel die de mode bepaalde.

null

Mode 1930 tot 1940 - De brede schouders

We zijn aangekomen bij de jaren 30. Op dit punt maakt de geschiedenis van de herenmode een bijzondere wending. De schoudervullingen voor mannen worden modern. Door het gebruik van schoudervullingen kregen de mannen het ideale lichaam voor die periode: de bekende V-vorm. Met de brede schouders namen ook de revers in lengte toe. Deze reikten niet tot aan de eerste, maar tot aan de tweede knoop op het jasje. Ook dit benadrukte de V-vorm. De broeken die men in die tijd droeg zijn ruim te noemen. De band van de broek reikte in sommige gevallen tot boven de navel en de pijpen hingen als lange, rechte kolommen naar beneden. De vorm van het pak is nu echt veranderd.

null

Mode 1940 tot 1950 - De Tweede Wereldoorlog

De Tweede Wereldoorlog heeft ook invloed gehad op de geschiedenis van de herenmode. Zo werden er in verschillende landen restricties opgelegd wat betreft de kleding. Dit had te maken met schaarste van materialen. Hierdoor bleven veel mannen hun grote, brede pakken uit de jaren 30 dragen. Het dragen van de oude pakken werd gezien als een steun aan de oorlog. Tijdens de oorlog waren alleen simpele, strakke pakken verkrijgbaar. Na de oorlog werd de herenmode beïnvloed door de uniformen van het leger. Zo kwamen daar de trenchcoatsbomber jacks en pilotenbril.

Daarnaast hadden mannen na het jarenlange dragen van het uniform vaker de behoefte om casual kleding te dragen. Dit, in samenhang met het weinige geld dat mensen na de oorlog hadden, resulteerde in een versoepeling van de kledingetiquette. De trend voor het pak kwam vanuit de jaren 30 weer terug. De wijde broeken en ruime jasjes deden weer hun intrede en waren weer verkrijgbaar. Het pak bleef de standaard wat betreft de herenmode.

null

Mode 1950 tot 1960 - Opleving van de mode

Na de oorlog werd er op grote schaal kleding geproduceerd. Dit leidde tot een grote verscheidenheid aan kleding die beschikbaar én betaalbaar werd. Het kopen van kleding was niet alleen gemakkelijk, ook het dragen en wassen ervan werd aangenamer. De stoffen waren lichter en de stijlen casual en zakelijk begonnen langzaam te versmelten. Het pak ging van wijd naar wat strakker en beter passend dan in de jaren 30 en 40 de gewoonte was. Bij de jongere generatie deed de rock-’n-roll trend zijn intrede. Hier hoorde een stoere leren jas bij en het liefst de broekspijpen oprollen tot hoogwater. Deze trend zien we nu ook terugkomen.

null

Mode 1960 tot 1970 - Swinging Sixties

In de jaren 60 onderging de geschiedenis van de herenmode een ware metamorfose. Tijdens deze periode ontstonden er veel verschillende stijlen voor de man. Zo kon je in die tijd kiezen voor de stijl van de Ivy Leage, British Mod, Beatnik en uiteraard de stijl van de hippies met al hun kleuren en de echte flowerpower. Vooral de jongeren begonnen zich te onderscheiden door te kiezen voor een specifieke kledingstijl. Het straatbeeld transformeerde in die tijd van alleen maar pakken naar een ware verscheidenheid van stijlen. Wij richten ons nu op de transformatie van het driedelig pak. Het pak werd niet langer geïnspireerd door de Engelsen, maar nu waren het de Amerikanen die de stijl bepaalden. Het volgen van de kledingstijl van koningen verschoof naar de kledingstijl van beroemdheden.

De zakelijke kleding bestond uit een colbert met een enkele borstzak, smalle revers, twee knopen en een enkele split aan de achterkant. Het pochet was egaal van kleur en in een vierkant gevouwen. De broek had een rechte pijp met de welbekende vouw erin. Het pak oogde in de tijd simpel, maar de kwaliteit ervan werd weer belangrijk.

null

Mode 1970 tot 1980 - De invloed van de flowerpower dringt door

De flowerpower liet zijn sporen na in de geschiedenis van de herenmode. Zo experimenteerde men in de jaren 70 met tal van stijlen. Van blouses met brede kragen tot broeken met extreem wijde pijpen. Ook deed de plateauzool zijn intrede en liepen mannen voor het eerst sinds Louis XVI weer op hakken. Ook in het pak zien we brede revers en wijde broekspijpen terugkomen. Het is in deze periode voor het eerst dat de zakelijke kleding van de man beïnvloed werd door de nieuwe en moderne kledingstijlen.

null

Mode 1980 tot 1990 - De regels vervagen

Het tijdvak van de eindeloze mogelijkheden. In de jaren 80 waren het de popsterren, de opkomende hiphopcultuur en acteurs die de mode bepaalden. Alles was mogelijk en dat zag men ook terug op kantoor. Hier droegen mannen weliswaar pakken, maar deze waren ook geschikt voor informele activiteiten en zelfs voor het uitgaan. De verschillende stijlen per activiteit verdwenen en de man had het wat gemakkelijker. Het was nu mogelijk om jouw eigen stijl te bepalen. Over het algemeen werd het colbert nu los gedragen. Niet meer met de bovenste knoop gesloten. Het algehele silhouet werd slanker en het gilet verdween, geen driedelige pakken meer. De broek liep in de jaren 80 taps toe, een groot contrast met de wijde pijpen uit de jaren 70. Over het algemeen kan men zeggen dat de herenmode in de jaren 80 wat eenvoudiger werd.

Mode 1990 tot 2000 - De pakloze jaren

Het vereenvoudigen van de zakelijke kleding voor mannen zette in de jaren 90 voort. Volgens sommigen werden de pakken iconisch, volgens anderen waren ze gewoonweg saai. De kleuren gingen terug naar de sobere tinten die we kennen van de jaren voor en tijdens de Eerste Wereldoorlog. Het model van het pak werd daarbij vereenvoudigd. Geen bijzondere sneden of toevoegingen. Onder het pak werd vaak een wit overhemd gedragen en een smalle zwarte stropdas maakte het geheel compleet. Deze minimalistische look kwam hoogstwaarschijnlijk voort uit de nieuwe technologische ontwikkelingen waarin minimaliseren centraal stond. De invloed van de flowerpower hield hier daadwerkelijk op. In 1990 deed ook de welbekende casual friday zijn intrede. De jaren 90 worden ook wel de pakloze jaren genoemd.

null

Mode 2000 tot 2010 - De opkomst van fast fashion

Vanaf het jaar 2000 deed de fast fashion zijn intrede. Moderne kleding werd geïnspireerd door de laatste trends op de catwalk en was ook nog eens goed betaalbaar. Grote warenhuizen zagen voor het eerst sinds jaren hun omzet dalen. Voor de zakelijke kleding voor mannen betekende de jaren 00 een stap terug in de tijd. Het driedelige pak was sinds de jaren 60 eigenlijk een no go, maar vooral de young professionals begonnen deze pakken langzaamaan weer te dragen. De vormloze en inspiratieloze pakken van de jaren 90 waren verleden tijd. Opvallend was wel dat er onder deze stijlvolle pakken, nu gerust een paar sneakers gedragen kon worden. Richting 2010 kwamen onderdelen van het pak ook langzaam terug in het straatbeeld. De ‘gewone’ man droeg in zijn vrije tijd nu gerust een colbert of een nette overjas.

null

Mode 2010 tot nu - Retro is in

De laatste jaren zijn we weer terug in de geschiedenis van de herenmode gegaan. De pakken die men tussen 1910 en 1930 droeg komen weer terug. Goed gesneden, slanke pakken met getailleerd jasje en de juiste zakelijke kleding etiquette zijn nu net zo belangrijk als toen. Ook mogen de pakken weer van wol en tweed gemaakt worden. Het lijkt bijna alsof de man gedacht heeft: we mogen weer! Ook een goed paar schoenen onder een pak is terug van weggeweest. De oude etiquette vormt vandaag de dag opnieuw de leidraad voor het dragen van een pak.

De ontwikkeling van de herenmode samengevat

Er is veel gebeurd in de afgelopen 117 jaar wat de geschiedenis van de herenmode betreft. Het is bijzonder om te zien dat de strakke, formele manier van kleden vandaag de dag weer opgepakt wordt. Vanaf de Tweede Wereldoorlog verdwenen de strakke kledingregels en hiermee het maatpak langzaamaan. De jaren 60 zorgden voor de echte ommezwaai. De invloed van de hippies op de zakelijke kleding bleef echter tot de jaren 70 minimaal. Vanaf de jaren 70 kregen ook de pakken wijde pijpen en bijzondere revers. Na de dwaze en losse jaren 70 en 80 wat de herenmode betreft, deed men het in de jaren 90 rustig aan. De opkomst van technologieën veroorzaakte een gevoel van minimalisme. De pakken werden vormloos in vergelijking met de voorgaande jaren. Gelukkig duurde deze dip in de herenmode niet lang. Vanaf het jaar 2000 deden de oude gewoontes wat de maatpakken betreft langzaam weer hun intrede. Tegenwoordig lijken de pakken die mannen dragen voornamelijk op die uit de periode 1910 tot 1930. Ook in zijn vrije tijd draagt de man nu steeds vaker weer een net pak of op zijn minst een colbert.

Wil jij anderen ook onderdompelen in de geschiedenis van de herenmode?

Deel dit artikel dan op je socials!