Skip to content
Fijnproever in schoenen
Ga terug

De bier-etiquette: zo drink je speciaalbier (en de verschillende soorten uitgelegd)!

Als we in de kroeg een speciaalbiertje bestellen, kijkt tegenwoordig niemand meer raar op. De afgelopen jaren zijn Nederlanders steeds meer speciaalbier gaan drinken. De business van speciaalbier is booming: er zijn inmiddels meer dan 2.000 verschillende soorten speciaalbier verkrijgbaar. Speciaalbier drinken is dus hot. Maar wat is speciaalbier nu precies, welke soorten zijn er en hoe drink je dan het beste je speciaalbiertje? In dit artikel leggen we het allemaal haarfijn aan je uit.

Wat maakt speciaalbier zo speciaal?

Eigenlijk is de definitie van speciaalbier heel erg simpel: bier met een smaakje. Het 'gewone' bier wordt pils genoemd. Vanaf de jaren '80 werd speciaalbier in Nederland pas echt wat populairder. Voor die tijd werd er voornamelijk pils gedronken.

Hoewel tegenwoordig pils nog steeds het meest gedronken bier is, is de vraag naar speciaalbier de afgelopen jaren gestegen en wordt het drinken hiervan populairder. Dat komt mede door de beleving die een speciaalbiertje met zich meebrengt. Dit bier is toch wat bijzonderder dan de gewone pils. Er zijn vele smaken om te ontdekken en daarnaast heeft elk bier zijn eigen verhaal. Speciaalbier drinken wordt door al deze elementen dus een heuse beleving.

Naast de verschillen in smaak en beleving is er ook een verschil in het gistingsproces tussen pils en speciaalbier. Pils is namelijk bijna altijd ondergistend en speciaalbier is bovengistend. Bij ondergisting vindt het gistingsproces plaats bij een temperatuur tussen de 4 en 15 graden. De gist zet zich tijdens dit proces af op de bodem. Bovengisting vindt echter plaats bij een wat hogere temperatuur, namelijk bij 15 tot 25 graden. Tijdens dit proces blijft de gist boven drijven, vandaar de naam bovengisting.

Speciaalbier wordt gebrouwen in speciale brouwerijen. De termen 'abdijbier' en 'trappistenbier' zijn je vast niet onbekend. Dit is de benaming voor speciaalbier dat in kloosters of abdijen wordt gebrouwen. Om de beleving van jouw speciaalbiertje helemaal compleet te maken, kun je zelf een keer zo'n brouwerij bezoeken.

 

Verschillende soorten speciaalbier

Er zijn allerlei verschillende soorten speciaalbier. Maar wat is nu precies wat? En hoe smaakt dat dan? Er zijn eindeloos veel verschillende soorten speciaalbier, maar om je een beetje wegwijs te maken in de wereld van de speciaalbieren hebben we de meest populaire speciaalbieren voor je op een rijtje gezet. Ga je speciaalbier drinken met vrienden? Dan kun je de volgende keer mooi wat achtergrondinformatie over de biersoorten vertellen!

Oud Bruin

Oud Bruin is een biersoort die - je raadt het al - bruin van kleur is. Hij dankt zijn naam dan ook aan zijn kleur. Zowel in Nederland als in België wordt Oud Bruin gebrouwen. Hoewel de bieren uit beide landen dezelfde naam hebben, zijn het wel twee verschillende bieren. Het Nederlandse Oud Bruin is vaak een zoet biertje met een vrij laag alcoholpercentage. Het Belgische Oud Bruin is juist wat zuurder van smaak.

Dubbel

Dubbel bier is bier dat twee keer heeft gegist. Eerst heeft de normale bovengisting plaatsgevonden en vervolgens vindt er bij dubbel bier nog gisting plaats op de fles. Dubbel bier is meestal vrij donker. Het smaakt wat zoeter, zachter en matter dan enkel bier.

Blond

Blond bier wordt blond genoemd vanwege zijn lichte kleur. Eigenlijk is blond bier geen soort op zich, in de categorie blond bier vallen namelijk allerlei verschillende soorten bier. Zo is bijvoorbeeld een IPA een blond bier. Blond verwijst dus vooral naar de kleur, die hij dankt aan het gebruik van lichte mout tijdens het brouwproces.

IPA

IPA staat voor India Pale Ale. En dat komt niet omdat het bier uit India komt, zoals je wellicht zou denken. IPA komt namelijk oorspronkelijk uit Engeland. Dit bier dankt zijn naam uit de tijd dat India nog een Britse kolonie was. Er werd vanuit Engeland bier verscheept naar India voor de Britse soldaten daar, maar omdat de boottocht vier maanden duurde was het bier al vergaan tegen de tijd dat de boot India bereikte. Daarom werd een bier met een hoger alcoholpercentage en meer hop gebrouwen, waardoor het langer houdbaar was. Zo ontstond IPA. Door de hoeveelheid hop ruikt IPA bier erg zoet en fruitig, maar de smaak is meer bitter.

Tripel

In 1936 werd de naam 'tripel' voor het eerst gebruikt door Trappistenbrouwerij Westmalle. Zij brouwden hun sterkste biertje ooit ter ere van de opening van hun nieuwe brouwzaal en dit biertje kreeg de naam tripel. Al snel werd deze naam gekopieerd en zo veranderde de naam tripel van merknaam in soortnaam. Een tripel biertje is zwaarder dan een dubbel biertje en daarom zou je denken dat dit bier ook donkerder is. Niets is echter minder waar. Tripel biertjes zijn vaak een beetje amberkleurig.

Doordat aan een tripel biertje meer mout wordt toegevoegd dan aan het gemiddelde bier is de smaak wat meer moutig. Door de toevoeging van suiker krijgt tripel bier echter ook een wat zoete smaak en tevens een hoger alcoholpercentage.

 

Lambiek

Lambiek bier is een van de oudste biersoorten die nog steeds gedronken wordt. Dit bier werd rond 1300 al voor het eerst gebrouwen. Wat lambiek bier zo bijzonder maakt is dat dit bier ontstaat door spontane gisting met gisten uit de buitenlucht. Dit bier wordt gegist in eikenhouten vaten en voornamelijk in de winter gebrouwen, omdat er in de zomer te veel ongewenste gisten in de lucht zitten. Lambiek bier is zuur, bevat vrijwel geen koolzuur en heeft daardoor ook geen schuimkraag. Tegenwoordig wordt lambiek bier niet meer vaak 'puur' gedronken maar voornamelijk gebruikt als basis voor andere bieren.

Kriek

Kriek bier dankt zijn naam aan het belangrijkste ingrediënt waarmee het wordt gemaakt: krieken. 'Krieken' is het Vlaamse woord voor kersen. Kriek bier is dus een fruitig biertje. Dit bier wordt gemaakt van lambiekbier in combinatie met kersen. Tegenwoordig zijn er ook varianten waarbij gebruik wordt gemaakt van andere fruitsoorten, zoals bijvoorbeeld frambozen.

Weizen

Weizen is een tarwebier van Zuid-Duitse oorsprong. Hoewel je misschien zou verwachten dat 'weizen' vertaald kan worden als 'wit', betekent 'weizen' echter tarwe. Het is dus niet voor niets dat weizenbier voor 50% uit tarwemout bestaat. Dit bier is bleekgeel tot blond van kleur en heeft dankzij de hoeveelheid tarwemout een volle schuimkraag. Weizenbieren smaken vaak fris en lichtzurig.

Witbier

Je zou wellicht denken dat witbier en weizen hetzelfde zijn. De namen lijken immers op elkaar. Toch klopt dat niet helemaal. Weizen moet namelijk voor 50% uit tarwemout bestaan om weizen genoemd te mogen worden. Witbier zit niet vast aan zulke strenge regels. Hieraan worden dan vaak ook andere ingrediënten toegevoegd zoals sinaasappelschil of kruiden. Dit bier is daardoor wat zoeter van smaak. Daarnaast heeft witbier een hoog koolzuurgehalte.

 

Stout

Stout bier: dat klinkt erg spannend. Toch heeft de naam van deze biersoort niets met ons Nederlandse woord 'stout' te maken. De naam van stout bier komt namelijk van het Engelse woord stout, dat sterk of krachtig betekent. Dit bier komt oorspronkelijk dan ook uit Engeland. Stout bier is donker, bijna zwart, en heeft een romige schuimkraag. De smaak van stout bier is vaak gebrand, geroosterd en een beetje fruitig. Er zijn verschillende soorten stout bier die ook allemaal wat verschillend zijn qua smaak. Eén van de bekendste stout bieren is het Engelse Guinness.

Bockbier

De mout die gebruikt wordt voor bockbier, wordt op hoge temperatuur gedroogd. Dit zorgt ervoor dat de mout tijdens het brouwproces gaat karameliseren en dat geeft bockbier zijn karamelachtige smaak. Een bockbiertje is een echt seizoensbier. Zo kennen we bijvoorbeeld de herfstbock en de lentebock. Herfstbock is vaak robijnrood van kleur en zoet van smaak. Een lentebock daarentegen is wat lichter van kleur en frisser en fruitiger van smaak.

De etiquette van speciaalbier drinken

Hoe kunt je nu optimaal genieten van uw speciaalbiertje? Ondanks dat er natuurlijk geen echte etiquette of regels zijn voor het drinken van speciaalbier, zijn er wel een aantal dingen waarop je kunt letten.

1. Temperatuur

Eigenlijk heeft elk speciaalbier zijn eigen schenktemperatuur. Deze temperatuur staat meestal aangegeven op de fles. Staat het er niet op? Dan is er een vuistregel die gehanteerd kan worden, namelijk het alcoholpercentage als schenktemperatuur nemen. Dus: drink je een speciaalbiertje met 10% alcohol? Dan kun je deze het beste drinken wanneer hij tussen de 10 en 12 graden is.

 

2. Glas

Waar je een pilsje gewoon uit de fles kunt drinken, is dat bij speciaalbier absoluut not done. Speciaalbier drinken doe je uit een glas. Het liefst is dat een glas van hetzelfde merk als het bier dat je drinkt. Heb je geen glas van hetzelfde merk? Dan kun je de volgende regel onthouden: hoe lager en smaller het alcoholpercentage van het bier, hoe langer en smaller het glas. Een zwaarder bier kan in een korter, breder glas.

Naast de vorm van het glas, is het ook belangrijk dat het glas goed schoon is. Als het glas niet goed schoon is, kan dat namelijk funest zijn voor de schuimkraag. Maak het glas goed schoon met zuiver afwaswater en zorg ervoor dat er geen vet op of in het glas achterblijft. Spoel het glas na het afwassen met warm water en laat het opdrogen. Droog het glas dus niet af met een handdoek! Dan kunnen er namelijk weer textielpluisjes aan het glas blijven zitten en dat wil je voorkomen.

Je kunt eventueel voor je je biertje inschenkt het glas nog even kort spoelen. Op deze manier wordt het glas gekoeld en wordt stof verwijderd van het glas. Het kan er echter ook voor zorgen dat de schuimkraag van je speciaalbiertje minder stabiel is.

 

3. Inschenken

Ook het inschenken van je speciaalbiertje vereist de nodige aandacht. Je wilt natuurlijk het liefst de perfecte schuimkraag creëren. Wanneer je met je ene hand je glas vasthoudt en met je andere hand het flesje en je houdt beiden een beetje schuin, kan er weinig misgaan. Het belangrijkste is dat je het bier niet laat 'klokken' in de hals van de fles. En uiteraard geldt ook hier: oefening baart kunst.

4. Gist mee schenken?

Veel speciaalbieren hebben een bezinksel op de bodem. De een schenkt dit mee, de ander liever niet. De keuze hierin is geheel aan jou. Vind je de wat bittere smaak van het gist lekker, dan schenk je dit gewoon mee. Zo niet, dan laat je het in de fles zitten.

5. Drinken

En dan is het moment eindelijk daar... het speciaalbier drinken kan beginnen! Nu is het natuurlijk niet echt de bedoeling dat je je biertje in drie slokken achterover gooit. Van een speciaalbiertje mag je echt genieten. Dus ruik, proef en... geniet!